Variante Espiritual:
5 Etapas,

Pontevedra – Combarro – Ribadumia – Vilanova de Arousa – Pontecesures – Padrón – Santiago de Compostela

1ª Etapa: Pontevedra – Combarro

Para acometer esta ruta debemos cruzar la ciudad de Pontevedra, siguiendo el Camino Portugués desde la iglesia de la Peregrina hasta el Puente de O Burgo. Una vez salvado este tramo, cogeremos un desvío a la izquierda que será el inicio de la Variante Espiritual.

Neste itinerario estaremos acompañados de fermosas paisaxes propias da comarca do Salnés e un importante patrimonio relixioso e cultural, especialmente a nosa chegada ao municipio de Poio, onde descansa o mosteiro benedictino de San Xoán de Poio, que foi declarado monumento histórico-artístico, e, nas súas proximidades, o hórreo máis grande de Galicia.

Máis tarde chegaremos á vila mariñeira de Combarro, declarada Ben de Interese Cultural, na que destaca o seu centro histórico e uns 60 hórreos, dos cales a metade miran cara o mar.

2ª Etapa: Combarro – Ribadumia

En este enclave del camino abandonaremos el mar para dirigirnos hasta el monasterio cisterciense de Armenteira (S. XII), de estilo renacentista y barroco. A partir de este punto, recorreremos ‘La Ruta de la Piedra y del Agua’, que se desarrolla a través de un paraje natural de gran belleza en el que destaca su tupida vegetación y sus árboles autóctonos.

Á súa chegada a Ribadumia atopámonos no corazón do val do Salnés, co río Umia como protagonista, cuxa paisaxe destaca polos tradicionais muíños de auga, como os de Rudiño, Porto, O Casal ou Batán. Ademais, é outra zona onde abundan pazos como Barrantes ou Pedreira. E é tamén onde os famosos viños de Albarino de toda a comarca do Salnés enfróntanse a un bo competidor, o viño tinto de Barrantes, exclusivo deste lugar.

3ª Etapa: Ribadumia – Vilanova de Arousa

Dende Ribadumia dirixímonos ao concello de Pontearnelas, nunha estrada salpicada por exuberantes árbores e moitos antigos muíños de auga que embelecen as beiras do río.

El siguiente municipio que destaca en este trazado es el de Cambados, cuyas nobles construcciones en piedra le dan un aire señorial a la localidad en la que, dicen, se puede ver una de las mejores puestas de sol de la Ría de Arousa.

Xa dirixíndonos ao final da etapa, a paisaxe transfórmase para dar paso aos característicos viñedos e aos hortos que adornan o gran patrimonio da zona. Así, ao longo do camiño atoparemos numerosos templos relixiosos que paga a pena visitar, como San Estevo de Tremoedo, San Miguel de Deiro e San Roque.

Chegamos a Vilanova de Arousa, onde a Variante Espiritual coincide coa Ruta do Pai Sarmiento, e onde podemos gozar tanto da beleza das súas praias como do seu delicioso marisco, así como dunha visita inesquecible á casa-museo do escritor Valle Inclán.

4ª Etapa: Vilanova de Arousa – Pontecesures

Esta cuarta etapa contempla a posibilidade de levala a cabo nun barco para peregrinos, recordando a viaxe realizada polos discípulos do Apóstolo no "Traslatio", cruzando a Ría de Arousa e subindo o río Ulla. Nesta xornada, ademais de poder gozar dos característicos bateas de mexillóns, teremos a oportunidade de percorrer o único Vía Crucis marítimo-fluvial do mundo que marca esta ruta como orixe de todos os Camiños.

En calquera caso, a ruta pódese realizar a pé, pasando por Vilagarcía, unha vila do século XV, considerada a "Perla de Arousa", para desembocar na vila de Carril, famosa polas súas ameixas de alta calidade.

A continuación, seguiremos o roteiro do 'Traslatio' polo río Ulla, ata chegar a Catoira, onde se levantan as 'Torres do Oeste', que eran a principal defensa destas terras na época medieval e que considéranse 'chave e selo de Galicia'.

El resto de la ruta es una zona muy vinculada al xacobeo, ya que está salpicada de cruceros, ‘petos das ánimas’ e iglesias, aunque de nuevo nos encontramos con casas señoriales, huella de la nobleza gallega.

Chegamos a Pontecesures, cuxo nome din que pode ter a súa orixe nas inscricións romanas ("censuris"). Aquí destaca a súa ponte do século I e o seu porto histórico, onde había un importante estaleiro e un almacén de sal, tabaco e xofre, coñecido como O Alfolí.

5ª Etapa: Pontecesures – Santiago de Compostela

Deixamos atrás Pontecesures para seguir hacia Padrón, lugar onde descansa o Pedrón ao que, conta a lenda, amarraron su barca os discípulos do Apóstolo que transportaban os seus restos. 

Dende Padrón imos a Rois, onde descansa Castro Lupario, un xacemento arqueolóxico no que, conta a lenda, que viviu a raíña Lupa, á que os discípulos do Apóstolo solicitaron axuda para soterrar os seus restos.

O seguinte municipio da ruta é Brión, onde se levantan as torres de Altamira, ruínas dunha antiga fortaleza que foi derruida polos irmandiños nunha revolta popular contra a nobreza no século XV.

Dende esta aldea chegamos a Ames, preludio de Santiago, onde a ruta atópase co Camiño Portugués e o de Fisterra e Muxía. Xunto cos peregrinos de ambos itinerarios facemos a nosa entrada en Compostela, na que nos espera a solemne Catedral.

Ruta do Pai Sarmiento: 9 Etapas, 190 Km

Pontevedra – Sanxenxo – O Grove – Cambados – A Illa de Arousa – Vilanova de Arousa – Vilagarcía de Arousa – Padrón – Santiago de Compostela

1ª Etapa: Pontevedra – Sanxenxo

A primeira etapa desta ruta comeza na ponte de "O Burgo", que nos levará ata a cidade de Poio, onde podemos gozar do solemne Mosteiro de San Juan de Poio, unha xoia arquitectónica do século VII.

A seguinte parada será a vila mariñeira de Combarro, onde nos esperan os seus característicos hórreos e cruceiros, construcións de pedra e o fermoso casco antigo do século XVIII, todo esquematizado co mar azul que o rodea.

Dende este punto, imos ao famoso miradoiro de A Granxa, gozando dunha ruta costeira única para acabar contemplando a grandeza da ría de Pontevedra, mentres nos achegamos ao final da ruta, Sanxenxo.

2ª Etapa: Sanxenxo – O Grove

Comezar a segunda etapa dende Sanxenxo significa facelo desde unha das máis emblemáticas vilas de Galicia, onde destacan as súas vinte praias, sendo as praias Silgar e A Lanzada as máis populares para o turismo.

Esta ruta tamén sorpréndenos con vistas espectaculares, como as que podemos gozar dende o miradoiro de Punta Vicaño ou dende Punta Faxilda, cuxa panorámica da illa de Ons é case máxica.

Ademais, na Lanzada atopámonos coa sea necrópole romana e as ruinas do seu castelo, considerado a primeira defensa marítima desta zona nos séculos XI y XII.

Xa en Meaño agardan os exquisitos viños de Albariño, Denominación de Orixe Rías Baixas, así como unha gran cantidade de cruceiros, hórreos, muíños, pazos e templos románicos.

Pouco despois chegamos ao concello de O Grove, na punta de San Vicente, final da etapa e onde está a necrópole de Adro Vello, un sitio no que se recuperou unha moeda de prata e cobre, do século XII que conserva a imaxe de o Traslatio do Apóstolo. Nesta zona tamén podes gozar de areais fantásticos e bosques de piñeiros densos.

3ª Etapa: O Grove (circular)

Este percorrido é canto menos peculiar, xa que desenvólvese arredor da cidade de O Grove de xeito circular. Son uns 29 km nos que entramos no corazón da cidade para pasar polo seu porto e continuar cara a Illa da Toxa.

Ao longo do camiño poderemos gozar non só dos seus apreciados mariscos, senón tamén dos seus xacementos arqueolóxicos e fermosas paisaxes, para deleitarse, pouco despois, coas famosas fontes termais da Toxa. Pero estas augas non serán o único aliciente para o peregrino, xa que se atopa unha ermida especialmente atractiva porque está completamente cuberta de cunchas de vieira, un signo incuestionable da peregrinación xacobea.

Outro punto de gran beleza é o monte Siradella, onde se abre ante nós unha das mellores vistas da espléndida ría de Arousa. Dende aquí, só tres quilómetros nos separan do final da viaxe.

4ª Etapa: O Grove – Cambados

Deixamos O Grove atrás para chegar ás terras de Meaño, no centro da comarca do Salnés, salpicada de viñedos e lugares inesquecibles, onde tamén destacan as antigas fábricas de tellas que forman parte da paisaxe.

Pouco a pouco ímonos achegando ao final da etapa, Cambados, capital do Albariño e cidade de rúas empedradas, casas señoriais e pazos galegos, como Montesacro. Tamén neste lugar podes ver a historia que o rodea, cuxos vestixios poden admirarse nas ruínas de Santa María de Dozo ou na Torre de San Sadurniño, testemuña das épicas batallas contra normandos e viquingos.

Cambados é, sen dúbida, unha das paradas máis fermosas da ruta, sendo un dos complexos histórico-artísticos mellor considerados.

5ª Etapa: Cambados – A Illa de Arousa

Continuamos a nosa viaxe cara á máxica Illa de Arousa e nos primeiros quilómetros desta ruta atoparemos un dos poucos muíños de auga de mar que se conservan en Galicia, o muíño de 'A Seca' que se converteu agora. museo Outros puntos de interese que deixamos atrás son o porto pesqueiro de "O Xufre", o faro de Punta Cabalo, as rochas moldeadas polo vento das rocas Os Cons "e o miradoiro de" Con do Forno ".

Ademais, a maior parte da ruta realízase arredor da costa, polo que as vistas son unha constante nesta ruta, ata chegar a unha ponte de dous quilómetros que desemboca na Illa. Unha vez alí, a praia pesqueira e a area branca serán os principais protagonistas deste final da etapa.

6ª Etapa: A Illa de Arousa – Vilanova de Arousa

Na sexta etapa do Camiño teremos a oportunidade de coñecer o Parque Natural de Carreirón, un lugar privilexiado polas súas praias paradisíacas e por ser un punto de especial interese para a observación de aves.

Durante o percorrido tamén atravesaremos a ponte Arnelas, coñecida como a "Ponte dos Padrinos" debido á lenda de orixe medieval que se esconde detrás desta construción. Esta lenda conta que cando unha muller quería ter descendencia, ía á ponte cunha comitiva que a custodiaba, evitando o cruzamento de calquera persoa ou animal e agardando en silencio para que pasase unha persoa allea. Isto foi para bautizar á muller coa auga do río Umia para despois unirse a unha cea con familiares e amigos do mesmo. Ao rematar a cea, a tradición dinos que os pratos e as sobras deberían tirarse ao río por riba da cabeza. Máis tarde, se o embarazo se concretase, o forasteiro sería o padriño de Alberto ou Alberta, nome en homenaxe a un santo de pedra tallado no cruceiro que preside a ponte.

As praias de O Terrón e o Pazo de Baión son outros puntos de interese polos que pasaremos antes de chegar a Vilanova de Arousa, patria do escritor Ramón del Valle-Inclán e lugar onde conflúen a Ruta do Pai Sarmiento e a Variante espiritual.

7ª Etapa: Vilanova de Arousa – Vilagarcía de Arousa

A etapa cara Vilagarcía de Arousa continúa deleitándonos con fermosas paisaxes bañadas pola Ría, pasando polo areal de As Sinas e a vila mariñeira de Vilaxoán. Tamén nesta ruta atopamos os gravados rupestres de Los Ballotes e Meadelo.

Xa no "Porto de Compostela", como se coñece Vilagarcía de Arousa, recíbenos o parque botánico Enrique Valdés, pero non é o único tesouro que esconde a vila, nela tamén érguese o Pazo de Vista Alegre e o seu convento, declarado monumento histórico-artístico nacional.
Tamén dende esta cidade accederemos á vila mariñeira de Carril, desde a que se pode ver a illa de Cortegada que contén o maior bosque de loureiros europeo, con árbores que alcanzan os 13 metros de altura.

8ª Etapa: Vilagarcía de Arousa – Padrón

Penúltima etapa da Ruta do Pai Sarmiento na que predominan bosques e pantanos mentres nos diriximos cara Catoira. Unha vez nesta cidade, as Torres de Occidente, das que só se conservan os restos de dúas xunto a unha capela dedicada ao Apóstolo, recordan a súa ardua defensa de Santiago de Compostela contra os viquingos. Tamén nesta zona é onde a Ría de Arousa atópase co río Ulla, cuxa fronteira natural separa as provincias de Pontevedra e A Coruña.

Rematamos a etapa na cidade de Padrón (antes Iria Flavia), aclamada polos seus famosos pementos, pero tamén pola súa igrexa en Santiago onde descansa o Pedrón, ara romana onde, segundo a tradición, os discípulos do Apóstolo amarraron o barco no que trasladaban os seus restos de Palestina.

9ª Etapa: Padrón – Santiago de Compostela

Último esforzo antes de chegar á ansiada cidade compostelá, onde o Camiño Portugués será o que guíe os nosos pasos polo río Sar, o Santuario de Escravitude e outras pequenas cidades do municipio de Teo.

Rematado este tramo chegaremos a O Milladoiro, onde o peregrino pode albiscar a Catedral por primeira vez e sentir que o Camiño está a rematar. De alí baixaremos ata A Rocha Vella, cruzaremos A Ponte Vella e adentraremos na cidade ata chegar á Catedral e acabar con esta ruta.

GAL